De ontwikkeling van Brandenburg is nauw verbonden met de naam Hohenzollern. Koningen en keizers die uit dit adellijk geslacht stamden, zoals Frederik II de Grote, verschaften de Duitse staat Pruisen met zijn centrum in het gebied van het huidige Brandenburg en Berlijn, binnen Europa een belangrijke positie. Of je nu de politiek, de kunst of de cultuur bekijkt – Brandenburg heeft een interessante historische ontwikkeling in het hart van Europa doorgemaakt en biedt vakantiegangers overal in de regio aantrekkelijke getuigenissen en panorama's van de fraaie omgeving rondom Berlijn: van
kastelen en herenhuizen, kerken en kloosters tot unieke historische stadskernen en industriemonumenten.
Gesticht werd de Mark Brandenburg, die in de vroege middeleeuwen gekenmerkt was door geschillen tussen de Slavische volksstammen die zich hier hadden gevestigd en de expansiedrang van het Duitse keizerrijk, in het jaar 1157 door Albrecht de Beer uit het geslacht der Ascaniërs. Hij werd de eerste markgraaf van Brandenburg, nadat hij het gebied van de Duitse keizer in leen had gekregen. Uit deze periode dateren ook de stichtingen van de eerste kloosters Lehnin en
Chorin evenals het ontstaan van de tweelingstad Berlin-Cölln op het kruispunt van de handelswegen vanuit Bohemen en Saksen, die door de Mark Brandenburg liepen. Tussen de 13e en de 17e eeuw kreeg het gebied door grote branden, epidemieën en vooral door de Dertigjarige Oorlog telkens weer enorme tegenslagen te verwerken. Zijn doorbraak tot grote Europese mogendheid, maar ook de ondergang aan het einde van de Eerste Wereldoorlog heeft Brandenburg aan het adellijk geslacht der Hohenzollern te danken.
In het jaar 1701 kroonde de Brandenburgse keurvorst Frederik III zichzelf tot eerste koning in Pruisen en hij legde daarmee de grondvesten voor de navolgende razendsnelle opkomst van de Pruisische staat. Al spoedig ontwikkelden zich de residentiestad Potsdam en later Berlijn tot geestelijk-cultureel en politiek centrum. Zijn gestalte kreeg het jonge Pruisen in eerste instantie door toedoen van Frederik Willem I, de 'soldatenkoning', die de weerbaarheid van het land versterkte. Zijn lijfwacht, de 'Lange Kerls' (lange kerels), werd het voorbeeld voor het Pruisische leger, dat echter onder Frederik Willem I zelf nooit een oorlog heeft gevoerd. Aan deze heerser was het ook te danken dat minderheden uit het buitenland, zoals de Hugenoten of Hollanders, zich in Pruisen vestigden.
Zijn bloeiperiode beleefde Pruisen van 1740 tot 1786 onder Frederik II de Grote. Hij zette niet alleen vaart achter de uitbreiding van het rijk, maar speelde ook de belangrijkste rol bij de vormgeving van het huidige gezicht van het UNESCO-werelderfgoed in de hoofdstad
Potsdam, o.a. door de bouw van het slot en park Sanssouci. Bovendien is hij ook wereldwijd als een verlichte monarch bekend geworden, die dol was op fluitspelen en intellectuele gedachtewisseling. Daarvan getuigt zijn correspondentie met de filosoof Voltaire, die verscheidene jaren aan het hof van Frederik verbleef. De opvolgers van Frederik de Grote consolideerden de positie van Pruisen als grote Europese mogendheid. Een verder hoogtepunt bereikte het land ongetwijfeld toen de Pruisische regent Willem I in 1871 na de oorlog met Frankrijk in Versailles keizer van Duitsland werd.
Het einde van de Eerste Wereldoorlog in 1918 bezegelde toen echter met het Verdrag van Versailles en het uitroepen van de republiek ook de ineenstorting van het keizerrijk en het einde van de heerschappij van het geslacht Hohenzollern. Pruisen leefde in de Weimarrepubliek voort als centrum van de politieke macht. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd ook hier het zwartste hoofdstuk uit de jongere Duitse geschiedenis geschreven, dat eindigde met de capitulatie van het Duitse rijk in 1945 en de definitieve ontbinding van Pruisen. Als resultaat van de Conferentie van Potsdam kwam de Mark Brandenburg vervolgens bij de Russische bezettingszone, en in de DDR werd het gebied in 1952 in vier districten ingedeeld. Na bijna 300 jaar kreeg Brandenburg uiteindelijk door de val van de Muur en de hereniging van beide Duitse staten zijn naam en zijn vroegere eenheid terug. Potsdam werd de hoofdstad van de deelstaat. Als een van de vijf Nieuwe Deelstaten neemt Brandenburg door de ligging rondom de Duitse hoofdstad Berlijn een bevoorrechte positie in.
